Znaki zakazu

Poniżej znajdziesz pełną listę wszystkich znaków zakazu wraz z symbolami, zdjęciami, znaczeniem i objaśnieniem

Symbol Zdjęcie Znaczenie Objaśnienie
B-1 Opis znaku drogowego B-1 - Zakaz ruchu w obu kierunkach Zakaz ruchu w obu kierunkach Oznacza zakaz ruchu na drodze pojazdów, kolumn pieszych oraz jeźdźców i poganiaczy. Znak może być ustawiony na jezdni.

Umieszczona pod znakiem tabliczka z napisem „Nie dotyczy” wraz z symbolem pojazdu lub wyrażeniem określającym pojazd wskazuje, że zakaz nie dotyczy pojazdu określonego tabliczką
B-2 Opis znaku drogowego B-2 - Zakaz wjazdu Zakaz wjazdu Oznacza zakaz wjazdu pojazdów na drogę lub jezdnię od strony jego umieszczenia. Zakaz dotyczy również kolumn pieszych oraz jeźdźców i poganiaczy.

Umieszczona pod znakiem tabliczka z napisem „Nie dotyczy” wraz z symbolem pojazdu lub wyrażeniem określającym pojazd wskazuje, że zakaz nie dotyczy pojazdu określonego tabliczką.
B-3 Opis znaku drogowego B-3 - Zakaz wjazdu pojazdów silnikowych, z wyjątkiem motocykli jednośladowych Zakaz wjazdu pojazdów silnikowych, z wyjątkiem motocykli jednośladowych Oznacza zakaz ruchu pojazdów silnikowych. Zakaz nie dotyczy motocykli jednośladowych.
B-3a Opis znaku drogowego B-3a - Zakaz wjazdu autobusów Zakaz wjazdu autobusów Oznacza zakaz ruchu autobusów.
B-4 Opis znaku drogowego B-4 - Zakaz wjazdu motocykli Zakaz wjazdu motocykli Oznacza zakaz ruchu motocykli.
B-5 Opis znaku drogowego B-5 - Zakaz wjazdu samochodów ciężarowych Zakaz wjazdu samochodów ciężarowych Oznacza zakaz ruchu:
  • samochodów ciężarowych o dopuszczalnej masie całkowitej przekraczającej 3,5 t;
  • ciągników samochodowych;
  • pojazdów specjalnych i używanych do celów specjalnych o dopuszczalnej masie całkowitej przekraczającej 3,5 t;
  • ciągników rolniczych;
  • pojazdów wolnobieżnych.

Określona na znaku albo na tabliczce umieszczonej pod nim masa oznacza, że zakaz dotyczy pojazdu (zespołu pojazdów), którego dopuszczalna masa całkowita przekracza masę podaną na znaku albo na tabliczce.
B-5a Opis znaku drogowego B-5a - Zakaz wjazdu samochodów ciężarowych powyżej dopuszczalnej masy całkowitej Zakaz wjazdu samochodów ciężarowych powyżej dopuszczalnej masy całkowitej Oznacza zakaz ruchu:
  • samochodów ciężarowych o dopuszczalnej masie całkowitej przekraczającej wartości na znaku
  • ciągników samochodowych o dopuszczalnej masie całkowitej przekraczającej wartości na znaku;
  • pojazdów specjalnych i używanych do celów specjalnych o dopuszczalnej masie całkowitej przekraczającej wartości na znaku;
  • ciągników rolniczych o dopuszczalnej masie całkowitej przekraczającej wartości na znaku;
  • pojazdów wolnobieżnych o dopuszczalnej masie całkowitej przekraczającej wartości na znaku.

Określona na znaku albo na tabliczce umieszczonej pod nim masa oznacza, że zakaz dotyczy pojazdu (zespołu pojazdów), którego dopuszczalna masa całkowita przekracza masę podaną na znaku albo na tabliczce.
B-6 Opis znaku drogowego B-6 - Zakaz wjazdu ciągników rolniczych Zakaz wjazdu ciągników rolniczych Oznacza zakaz ruchu ciągników rolniczych i pojazdów wolnobieżnych.
B-7 Opis znaku drogowego B-7 - Zakaz wjazdu pojazdów silnikowych z przyczepą Zakaz wjazdu pojazdów silnikowych z przyczepą Oznacza zakaz ruchu pojazdów silnikowych z przyczepą (przyczepami). Zakaz nie dotyczy pojazdów z przyczepą jednoosiową lub naczepą.

Określona na znaku lub na tabliczce umieszczonej pod nim masa dotyczy dopuszczalnej masy całkowitej przyczepy, a w razie ciągnięcia dwóch przyczep – sumy ich mas.
B-8 Opis znaku drogowego B-8 - Zakaz wjazdu pojazdów zaprzęgowych Zakaz wjazdu pojazdów zaprzęgowych Oznacza zakaz ruchu pojazdów zaprzęgowych oraz jeźdźców i poganiaczy.
B-9 Opis znaku drogowego B-9 - Zakaz wjazdu rowerów Zakaz wjazdu rowerów Oznacza zakaz ruchu na jezdni i poboczu rowerów.
B-10 Opis znaku drogowego B-10 - Zakaz wjazdu motorowerów Zakaz wjazdu motorowerów Oznacza zakaz ruchu motorowerów.
B-11 Opis znaku drogowego B-11 - Zakaz wjazdu wózków rowerowych Zakaz wjazdu wózków rowerowych Oznacza zakaz ruchu wózków rowerowych.
B-12 Opis znaku drogowego B-12 - Zakaz wjazdu wózków ręcznych Zakaz wjazdu wózków ręcznych Oznacza zakaz ruchu na jezdni i poboczu wózków ręcznych przeznaczonych do używania na jezdni, prowadzonych, ciągniętych lub pchanych.
B-13 Opis znaku drogowego B-13 - Zakaz wjazdu pojazdów z towarami wybuchowymi lub łatwo zapalnymi Zakaz wjazdu pojazdów z towarami wybuchowymi lub łatwo zapalnymi Oznacza zakaz ruchu pojazdów przewożących, określone w przepisach o przewozie drogowym towarów niebezpiecznych, towary niebezpieczne klas: 1, 3, 4.1, 4.2, 4.3, 5.1, 5.2 lub gazy palne klasy 2 w ilościach, dla których jest wymagane oznakowanie pojazdu tablicami ostrzegawczymi barwy pomarańczowej.
B-13a Opis znaku drogowego B-13a - Zakaz wjazdu pojazdów z towarami niebezpiecznymi Zakaz wjazdu pojazdów z towarami niebezpiecznymi Oznacza zakaz ruchu pojazdów przewożących, określone w przepisach o przewozie drogowym towarów niebezpiecznych, towary niebezpieczne w ilościach, dla których jest wymagane oznakowanie pojazdu tablicami ostrzegawczymi barwy pomarańczowej.

Umieszczona pod znakiem tabliczka T-31 z literą B, C, D lub E oznaczającą kategorię tunelu lub tabliczka z odpowiednim napisem wskazuje, że zakaz dotyczy tylko określonych klas lub grup towarów niebezpiecznych lub określonego sposobu przewozu tych towarów.
B-14 Opis znaku drogowego B-14 - Zakaz wjazdu pojazdów z towarami, które mogą skazić wodę Zakaz wjazdu pojazdów z towarami, które mogą skazić wodę Oznacza zakaz ruchu pojazdów przewożących, określone w przepisach o przewozie drogowym towarów niebezpiecznych, towary niebezpieczne klas: 3, 4.3, 6.1, 6.2, 8, gazy trujące lub gazy żrące klasy 2, lub towary niebezpieczne zagrażające środowisku klasy 9 w ilościach, dla których jest wymagane oznakowanie pojazdu tablicami ostrzegawczymi barwy pomarańczowej.
B-15 Opis znaku drogowego B-15 - Zakaz wjazdu pojazdów o szerokości ponad ... m. Zakaz wjazdu pojazdów o szerokości ponad ... m. Oznacza zakaz ruchu pojazdów, których szerokość (również z ładunkiem) jest większa od wartości podanej na znaku.
B-16 Opis znaku drogowego B-16 - Zakaz wjazdu pojazdów o wysokości ponad ... m. Zakaz wjazdu pojazdów o wysokości ponad ... m. Oznacza zakaz ruchu pojazdów, których wysokość (również z ładunkiem) jest większa od wartości podanej na znaku
B-17 Opis znaku drogowego B-17 - Zakaz wjazdu pojazdów o długości ponad ... m. Zakaz wjazdu pojazdów o długości ponad ... m. Oznacza zakaz ruchu pojazdów lub zespołów pojazdów, których długość (również z ładunkiem) jest większa od wartości podanej na znaku.
B-18 Opis znaku drogowego B-18 - Zakaz wjazdu pojazdów o rzeczywistej masie całkowitej ponad ..... t Zakaz wjazdu pojazdów o rzeczywistej masie całkowitej ponad ..... t Oznacza zakaz ruchu pojazdów, których rzeczywista masa całkowita jest większa od wartości podanej na znaku. W przypadku zespołu pojazdów zakaz dotyczy ich łącznej masy
B-19 Opis znaku drogowego B-19 - Zakaz wjazdu pojazdów o nacisku osi większym niż ..... t Zakaz wjazdu pojazdów o nacisku osi większym niż ..... t Oznacza zakaz ruchu pojazdów, których nacisk osi jest większy od nacisku odpowiadającego masie podanej na znaku.
W przypadku osi wielokrotnej nacisk żadnej z osi składowych nie może odpowiadać masie większej niż 80% masy podanej na znaku.

Jeżeli na znaku B-19 podano wartość 8 t lub 10 t, oznacza to dopuszczalny nacisk osi pojedynczej odpowiadający masie do 8 t lub 10 t, a osi wielokrotnej – odpowiednio większej masie, zgodnie z przepisami określającymi warunki techniczne pojazdów poruszających się po drogach.
B-20 Opis znaku drogowego B-20 - STOP STOP Oznacza:
  • zakaz wjazdu na skrzyżowanie bez zatrzymania się przed drogą z pierwszeństwem;
  • obowiązek ustąpienia pierwszeństwa kierującym poruszającym się tą drogą.
    • Zatrzymanie powinno nastąpić w wyznaczonym w tym celu miejscu, a w razie jego braku – w takim miejscu, w którym kierujący może upewnić się, że nie utrudni ruchu na drodze z pierwszeństwem.
    • Znak B-20 umieszczony w obrębie skrzyżowania dotyczy tylko najbliższej jezdni, przed którą został ustawiony.
    • Przepisy stosuje się odpowiednio do znaku B-20 umieszczonego przed torowiskiem pojazdów szynowych lub w innych miejscach przecinania się kierunków ruchu.
    • Umieszczona pod znakiem tabliczka T-6c lub T-6d wskazuje rzeczywisty przebieg drogi z pierwszeństwem przez skrzyżowanie.
B-21 Opis znaku drogowego B-21 - Zakaz skręcania w lewo Zakaz skręcania w lewo Zabrania skręcania w lewo oraz zawracania.
Zakaz wyrażony znakami obowiązuje na najbliższym skrzyżowaniu.

Znak znajdujący się w obrębie skrzyżowania dotyczy tylko najbliższej jezdni, przed którą został umieszczony.

Umieszczona pod znakiem tabliczka z napisem „Nie dotyczy” wraz z symbolem pojazdu lub wyrażeniem określającym pojazd wskazuje, że zakaz nie dotyczy pojazdu określonego tabliczką.
B-22 Opis znaku drogowego B-22 - Zakaz skręcania w prawo Zakaz skręcania w prawo Zabrania skręcania w prawo.
Zakaz wyrażony znakami obowiązuje na najbliższym skrzyżowaniu.

Znak znajdujący się w obrębie skrzyżowania dotyczy tylko najbliższej jezdni, przed którą został umieszczony.

Umieszczona pod znakiem tabliczka z napisem „Nie dotyczy” wraz z symbolem pojazdu lub wyrażeniem określającym pojazd wskazuje, że zakaz nie dotyczy pojazdu określonego tabliczką.
B-23 Opis znaku drogowego B-23 - Zakaz zawracania Zakaz zawracania Zabrania kierującym zawracania do najbliższego skrzyżowania włącznie.
B-24 Opis znaku drogowego B-24 - Koniec zakazu zawracania Koniec zakazu zawracania Oznacza odwołanie zakazu zawracania przed skrzyżowaniem.
B-25 Opis znaku drogowego B-25 - Zakaz wyprzedzania Zakaz wyprzedzania Zabrania kierującym pojazdami silnikowymi wyprzedzania pojazdów silnikowych wielośladowych.

Umieszczona pod znakiem tabliczka wskazuje, że zakaz wyprzedzania dotyczy kierującego pojazdem, którego symbol znajduje się na tabliczce.
B-26 Opis znaku drogowego B-26 - Zakaz wyprzedzania przez samochody ciężarowe Zakaz wyprzedzania przez samochody ciężarowe Zabrania wyprzedzania pojazdów silnikowych wielośladowych kierującemu:
  • samochodem ciężarowym o dopuszczalnej masie całkowitej przekraczającej 3,5 t;
  • ciągnikiem samochodowym;
  • pojazdem specjalnym lub używanym do celów specjalnych – o dopuszczalnej masie całkowitej przekraczającej 3,5 t.
B-27 Opis znaku drogowego B-27 - Koniec zakazu wyprzedzania Koniec zakazu wyprzedzania Oznacza koniec obowiązywania zakazu określonego znakiem B-25
B-28 Opis znaku drogowego B-28 - Koniec zakazu wyprzedzania przez samochody ciężarowe Koniec zakazu wyprzedzania przez samochody ciężarowe Oznacza koniec obowiązywania zakazu określonego znakiem B-26
B-29 Opis znaku drogowego B-29 - Zakaz używania sygnałów dźwiękowych Zakaz używania sygnałów dźwiękowych Zabrania używania tych sygnałów, chyba że jest to konieczne w celu ostrzeżenia o bezpośrednim zagrożeniu bezpieczeństwa ruchu.
B-30 Opis znaku drogowego B-30 - Koniec zakazu używania sygnałów dźwiękowych Koniec zakazu używania sygnałów dźwiękowych Oznacza koniec obowiązywania zakazu określonego znakiem B-29.
B-31 Opis znaku drogowego B-31 - Pierwszeństwo dla nadjeżdżających z przeciwka Pierwszeństwo dla nadjeżdżających z przeciwka Zabrania kierującym wjazdu lub wejścia na zwężony odcinek jezdni, jeżeli zmusiłoby to kierujących znajdujących się na tym odcinku lub zbliżających się do niego z przeciwnej strony do zatrzymania się.
B-32 Opis znaku drogowego B-32 - Stój - kontrola celna Stój - kontrola celna Oznacza obowiązek zatrzymania się - odpowiednio do przyczyny zatrzymania.

Zatrzymanie powinno nastąpić w miejscu wyznaczonym w tym celu, a jeżeli nie jest ono wyznaczone – przed znakiem. Dalszy ruch może nastąpić za zgodą uprawnionej osoby lub po nadaniu sygnału zezwalającego na ruch.
B-32a Opis znaku drogowego B-32a - Stój - kontrola graniczna Stój - kontrola graniczna Oznacza obowiązek zatrzymania się - odpowiednio do przyczyny zatrzymania.

Zatrzymanie powinno nastąpić w miejscu wyznaczonym w tym celu, a jeżeli nie jest ono wyznaczone – przed znakiem. Dalszy ruch może nastąpić za zgodą uprawnionej osoby lub po nadaniu sygnału zezwalającego na ruch.
B-32b Opis znaku drogowego B-32b - Stój - rogatka uszkodzona Stój - rogatka uszkodzona Oznacza obowiązek zatrzymania się - odpowiednio do przyczyny zatrzymania.

Zatrzymanie powinno nastąpić w miejscu wyznaczonym w tym celu, a jeżeli nie jest ono wyznaczone – przed znakiem. Dalszy ruch może nastąpić za zgodą uprawnionej osoby lub po nadaniu sygnału zezwalającego na ruch.
B-32c Opis znaku drogowego B-32c - Stój - sygnalizacja uszkodzona Stój - sygnalizacja uszkodzona Oznacza obowiązek zatrzymania się - odpowiednio do przyczyny zatrzymania.

Zatrzymanie powinno nastąpić w miejscu wyznaczonym w tym celu, a jeżeli nie jest ono wyznaczone – przed znakiem. Dalszy ruch może nastąpić za zgodą uprawnionej osoby lub po nadaniu sygnału zezwalającego na ruch.
B-32d Opis znaku drogowego B-32d - Stój - wjazd na prom Stój - wjazd na prom Oznacza obowiązek zatrzymania się - odpowiednio do przyczyny zatrzymania.

Zatrzymanie powinno nastąpić w miejscu wyznaczonym w tym celu, a jeżeli nie jest ono wyznaczone – przed znakiem. Dalszy ruch może nastąpić za zgodą uprawnionej osoby lub po nadaniu sygnału zezwalającego na ruch.
B-32e Opis znaku drogowego B-32e - Stój - kontrola drogowa Stój - kontrola drogowa Oznacza obowiązek zatrzymania się - odpowiednio do przyczyny zatrzymania.

Zatrzymanie powinno nastąpić w miejscu wyznaczonym w tym celu, a jeżeli nie jest ono wyznaczone – przed znakiem. Dalszy ruch może nastąpić za zgodą uprawnionej osoby lub po nadaniu sygnału zezwalającego na ruch.
B-32f Opis znaku drogowego B-32f - Stój - pobór opłat Stój - pobór opłat Oznacza obowiązek zatrzymania się - odpowiednio do przyczyny zatrzymania.

Zatrzymanie powinno nastąpić w miejscu wyznaczonym w tym celu, a jeżeli nie jest ono wyznaczone – przed znakiem. Dalszy ruch może nastąpić za zgodą uprawnionej osoby lub po nadaniu sygnału zezwalającego na ruch.
B-33 Opis znaku drogowego B-33 - Ograniczenie prędkości Ograniczenie prędkości
  1. Oznacza zakaz przekraczania prędkości określonej na znaku liczbą kilometrów na godzinę. Dopuszczalna prędkość określona na znaku obowiązuje, do miejsca:
    • wprowadzenia innej dopuszczalnej prędkości znakiem B-33 lub B-43
    • umieszczenia znaku D-40 oznaczającego początek strefy zamieszkania;
    • umieszczenia znaków oznaczających odpowiednio początek lub koniec obszaru zabudowanego (D-42 lub D-43)
  2. Umieszczona pod znakiem B-33 tabliczka - wskazuje, że ograniczenie prędkości dotyczy kierującego pojazdem, którego symbol znajduje się na tabliczce.
  3. Znak B-33, określający dopuszczalną prędkość większą niż 50 km/h, umieszczony na obszarze zabudowanym, dotyczy samochodu osobowego, motocykla i samochodu ciężarowego o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej 3,5 t, z wyjątkiem:
    • pojazdu przewożącego towary niebezpieczne;
    • pojazdu z urządzeniem wystającym do przodu więcej niż 1,5 m od siedzenia kierującego
    • pojazdu holującego pojazd silnikowy
    • motocykla, którym przewozi się dziecko w wieku do lat 7
    • samochodu ciężarowego przewożącego osoby poza kabiną kierowcy
B-34 Opis znaku drogowego B-34 - Koniec ograniczenia prędkości Koniec ograniczenia prędkości Oznacza odwołanie ograniczenia prędkości wprowadzonego znakiem B-33
B-35 Opis znaku drogowego B-35 - Zakaz postoju Zakaz postoju Oznacza zakaz postoju pojazdu.

Dopuszczalny czas unieruchomienia pojazdu dłuższy niż jedna minuta jest wskazany napisem na znaku albo na umieszczonej pod nim tabliczce.

Zakaz wyrażony znakiem:
  1. Dotyczy tej strony drogi, po której znak się znajduje, z wyjątkiem miejsc, gdzie za pomocą znaku dopuszcza się postój lub zatrzymanie;
  2. Dotyczy również kolumn pieszych oraz jeźdźców i poganiaczy;
  3. Nie dotyczy pojazdów unieruchomionych ze względu na warunki lub przepisy ruchu drogowego.
  4. Umieszczona pod znakiem Tabliczka T-24 wskazuje, że pojazd pozostawiony w miejscu, w którym obowiązuje zakaz wyrażony tym znakiem, zostanie usunięty z drogi na koszt właściciela.

Umieszczone pod znakiem tabliczki wskazują:
Znak wraz z tabliczką Tabliczka T-26, umieszczony na placu równolegle do krawędzi jezdni, oznacza, że zakaz wyrażony tym znakiem dotyczy strony placu, przy której został ustawiony.
B-36 Opis znaku drogowego B-36 - Zakaz zatrzymywania się Zakaz zatrzymywania się Oznacza zatrzymywania się.

Dopuszczalny czas unieruchomienia pojazdu dłuższy niż jedna minuta jest wskazany napisem na znaku albo na umieszczonej pod nim tabliczce.

Zakaz wyrażony znakiem:
  1. Dotyczy tej strony drogi, po której znak się znajduje, z wyjątkiem miejsc, gdzie za pomocą znaku dopuszcza się postój lub zatrzymanie;
  2. Dotyczy również kolumn pieszych oraz jeźdźców i poganiaczy;
  3. Nie dotyczy pojazdów unieruchomionych ze względu na warunki lub przepisy ruchu drogowego.
  4. Zakaz wyrażony obowiązuje, do odwołania lub do miejsca umieszczenia znaku B-35.
  5. Umieszczona pod znakiem Tabliczka T-24 wskazuje, że pojazd pozostawiony w miejscu, w którym obowiązuje zakaz wyrażony tym znakiem, zostanie usunięty z drogi na koszt właściciela.

Umieszczone pod znakiem tabliczki wskazują:
Znak wraz z tabliczką Tabliczka T-26, umieszczony na placu równolegle do krawędzi jezdni, oznacza, że zakaz wyrażony tym znakiem dotyczy strony placu, przy której został ustawiony.
B-37 Opis znaku drogowego B-37 - Zakaz postoju w dni nieparzyste Zakaz postoju w dni nieparzyste Oznacza zakaz postoju pojazdów odpowiednio w nieparzyste dni miesiąca. Zakaz nie obowiązuje od godziny 21 do 24.
Umieszczone pod znakiem tabliczki wskazują:
Znak wraz z tabliczką Tabliczka T-26, umieszczony na placu równolegle do krawędzi jezdni, oznacza, że zakaz wyrażony tym znakiem dotyczy strony placu, przy której został ustawiony.
B-38 Opis znaku drogowego B-38 - Zakaz postoju w dni parzyste Zakaz postoju w dni parzyste Oznacza zakaz postoju pojazdów odpowiednio w parzyste dni miesiąca. Zakaz nie obowiązuje od godziny 21 do 24.
Umieszczone pod znakiem tabliczki wskazują:
Znak wraz z tabliczką Tabliczka T-26, umieszczony na placu równolegle do krawędzi jezdni, oznacza, że zakaz wyrażony tym znakiem dotyczy strony placu, przy której został ustawiony.
B-39 Opis znaku drogowego B-39 - Strefa ograniczonego postoju Strefa ograniczonego postoju Oznacza wjazd do strefy, w której obowiązuje zakaz postoju pojazdów na wszystkich drogach; dopuszczalny czas unieruchomienia pojazdu dłuższy niż jedna minuta jest wskazany napisem na znaku.
Znak nie dotyczy:
  • pojazdu komunikacji publicznej zatrzymującego się na wyznaczonym dla niego miejscu;
  • pojazdu zatrzymującego się w miejscu oznaczonym znakiem D-18, D-18a, D-18b lub D-44;
  • pojazdu unieruchomionego ze względu na warunki lub przepisy ruchu drogowego;
  • autobusu szkolnego.
B-40 Opis znaku drogowego B-40 - Koniec strefy ograniczonego postoju Koniec strefy ograniczonego postoju Oznacza wyjazd ze strefy ograniczonego postoju.
B-41 Opis znaku drogowego B-41 - Zakaz ruchu pieszych Zakaz ruchu pieszych Oznacza zakaz ruchu pieszych po tej stronie drogi, po której znak jest umieszczony.
B-42 Opis znaku drogowego B-42 - Koniec zakazów Koniec zakazów Oznacza odwołanie zakazów wyrażonych znakami: B-23, B-25, B-26, B-29 i B-33.
B-43 Opis znaku drogowego B-43 - Strefa ograniczonej prędkości Strefa ograniczonej prędkości Określający dopuszczalną prędkość mniejszą lub równą 30 km/h, oznacza ponadto, że umieszczone w strefie urządzenia i rozwiązania wymuszające powolną jazdę mogą nie być oznakowane znakami ostrzegawczymi.
B-44 Opis znaku drogowego B-44 - Koniec strefy ograniczonej prędkości Koniec strefy ograniczonej prędkości Oznacza wyjazd ze strefy ograniczonej prędkości.